اتصالات جوشی چیست؟
به قطعاتی فولادی که در مسیر لوله برای تغییر سایز ، تغییر مسیر ، کور کردن و بستن یکی از شاخه های لوله و ایجاد انشعاب در لوله اصلی به کار می‌روند ، اتصالات جوشی گفته می‌شود.
اتصالات جوشی از نظر تولید به دو دسته تقسیم می‌شوند :
- اتصالات جوشی درزدار
- اتصالات جوشی بدون درز یا مانیسمان
اتصالات جوشی درزدار : اتصالات جوشی درزدار به قطعاتی گفته می‌شود که به روش اتصال جوشی تولید می‌شوند و یک طرف قطعه دارای درز جوش می‌باشد.
اتصالات بدون درز یا مانیسمان : اتصالات جوشی بدون درز همانطور که از نامش پیداست به صورت یک تیکه ساخته شده و بدون درز می‌باشد که در بازار به اسم اتصالات مانیسمان هم شناخته می‌شود.
اتصالات جوشی به وسیله جوشکاری به لوله متصل می‌شوند. در ادامه به معرفی انواع اتصالات جوشی می‌پردازیم.
قیمت و انواع اتصالات جوشی
اتصالات جوشی در پنج نوع تولید می‌شود که قیمت هر کدام بسته به سایز ، جنس و نحوه تولید آن متفاوت می‌باشد :
- کپ جوشی
- تبدیل جوشی
- زانویی جوشی
- سردنده جوشی
- سه راهی جوشی
کپ جوشی : کپ جوشی برای کور کردن و بستن انتهای لوله به کار می‌رود که به آن کور کن هم می‌گویند. در دو نوع درزدار و بدون درز تولید می‌شود.
تبدیل جوشی : تبدیل جوشی جهت تغییر دادن سایز خطوط لوله ، در دو نوع صاف (هم مرکز) و کج (غیر هم مرکز) تولید می‌شود. در دو نوع درزدار و مانیسمان تولید می‌شود.
- هم مرکز : در مواردی که دو لوله متصل شونده با 2 سایز مختلف ، مرکزشان درست روبروی هم قرار بگیرد از تبدیل هم مرکز استفاده می‌شود.
- غیر هم مرکز : در مواردی که لوله کوچکتر در راستای قسمت پایین یا بالای لوله بزرگتر قرار گرفته باشد از تبدیل غیر هم مرکز استفاده می‌شود.
زانویی جوشی : زانوی جوشی یکی از قطعات کلیدی در پایپینگ صنعتی است که به منظور تغییر جهت جریان سیالات و گازها مورد استفاده قرار می‌گیرد. در زاویای 45 و 90 ، 180 درجه و در دو نوع درزدار و مانیسمان تولید می‌شود.
این اتصالات در دو مدل شعاع بلند و شعاع کوتاه وجود دارد که تنها تفاوت آنها در قطر و ابعادشان است و تفاوت دیگر نیز افت فشار زیاد در زانویی شعاع کوتاه است. از کاربرد اتصالات زانویی می‌توان در اتصالات شیلنگ ها ، لوله ها ، تیوب ها و .. جهت انتقال سیالات اشاره کرد.
سر دنده جوشی : سردنده جوشی برای اتصال خطوط لوله به شیر مخازن است. این اتصالات به عنوان محبوبترین نوع مهر و موم برای مخازن و اتصالات به شمار می‌روند.
سردنده جوشی از یک طرف دارای دنده می‌باشد ، رزوه‌های سردنده دارای دندانه‌های نر و مادگی هستند که با دنده‌های لوله جفت می‌شوند. بخش انتهایی لوله که بدون دنده می‌باشد برای انواع لحیم کاری و جوش جهت استحکام اتصال آماده می‌نماید.
این مزیت سبب می‌شود بعد از اتصال بخش دنده دار با انشعاب ، راحت‌تر این بخش را به لولهها یا انشعابات دیگر متصل کرد.
سردندهها ، معمولاً به عنوان آداپتور‌هایی از یک نوع اتصال به اتصال دیگر مورد استفاده قرار می‌‌گیرند.
ابعاد و جنس سردنده مورد استفاده ، تابع ویژگی‌‌های لوله است. سردندهها نیز مانند لولهها ، در هر دو ساختار درزدار و مانیسمان (بدون درز) ، وجود دارند.
لازم است اتصالات انتهایی به دقت توسط مشتری تعیین شوند.
اتصالات انتهایی عبارتند از: دو انتهای صاف (PBE) ، دو انتهای رزوه ای (TBE) ، دو انتهای اریب (BBE) ، یک انتهای رزوه ای (TOE) ، یک انتهای اریب (BOE) ، یک انتهای صاف (POE) یا بسته به اینکه انتهای سیستم لوله کشی ، به کدام سر دنده ، جفت می‌شود، ترکیبی از آنها می‌باشد.
دو انتهای صاف (PBE): سر دنده دارای دو انتهای صاف بدون هیچ رزوه‌ای می‌باشد که معمولاً برای جفت شدن با یک اتصال جوش ساکتی، مورد استفاده قرار می‌گیرد.
دو انتهای رزوه ای (TBE): سر دنده دارای دو انتهای رزوه ای می باشد و برای جفت شدن با اتصالات رزوه ای مادگی ، مورد استفاده قرار می گیرد.
دو انتهای اریب (BBE): سر دنده دارای دو انتهای اریب می باشد و برای اهداف جوشکاری مشابه با یک اتصال جوش لب به لب مورد استفاده قرار می گیرد.
سه راهی جوشی : سه راهی جوشی قطعه‌ای برای تغییر سایز ، تغییر مسیر ، انشعاب خطوط لوله استفاده می‌شوند و این خطوط را هم به تجهیزات یا منابعی دیگر متصل می‌کنند.
این نوع اتصالات نوعی رابط بین لوله می‌باشد و یا در خط جریان استفاده می‌شود که انشعاب ایجاد می‌کند و گاهی مواقع کمک به کم شدن ابعاد لولهها و تقسیم بندی و تغییر دهندگی مسیر جریان می‌کند.
این سه راهی از نظر سایز بندی به دو دسته سه راه مساوی و سه راه تبدیلی تقسیم می شود:
در سه راه مساوی سه طرف آن مساوی می باشد؛ ولی در سه راه تبدیلی دو طرف اصلی آن مساوی بوده و قسمت نافی آن سایز های مختلف می باشد و معمولاً نسبت به دو طرف دیگر کوچک تر می باشد.
سه راهی جوشی در دو مدل سه راهی جوشی برابر و سه راهی جوشی غیر برابر تولید می شود. اگر انشعاب گرفته شده با خط اصلی برابر باشد، سه راهی را برابر می نامند و اگر انشعاب کوچکتر باشد آن را غیر برابر می نامند.
سه راهی ها در دو نوع T شکل و Y شکل تولید می شوند.
مزایای استفاده از اتصالات جوشی
یکی از بهترین مزیت‌های اتصالات جوشی ، جوش شدن آنها به لوله و کاهش چشم‌گیر احتمال نشت مایعات می‌باشد ، و کم شدن این احتمال مساوی است با کم شدن احتمال زنگ‌زدگی و خوردگی لوله و اتصالات است که بسیار هائز اهمیت می‌باشد.
و پیوستگی فلزی بین این نوع اتصالات و خطوط لوله ، میزان کشش مقاومتی سیستم لوله کشی را افزایش داده و تمامی لرزش‌ها در نقطه ارتباط را نیز از بین می‌برد. سطح صاف اتصال در درون لوله و اتصال مربوطه افت فشار را کم کرده و در هم ریختگی جریان سیال را کاهش می‌دهد. همچنین خورندگی‌های حاصل از خورندگی شیمایی را کم می‌کند.
برای سیستم لوله کشی به شکل جوشی کم ترین میزان فضا به کار برده می‌شود. ضمناً اتصالات جوشی قیمت مقرون به صرفه ای نسبت به دیگر اتصالات همانند اتصالات فلنجی و پیچ و مهره‌ای دارند. از دیگر مزایا می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- نصب آسان
- مقرون به صرفه
- اب بندی کامل
- مقاوم در برابر دما و فشار مختلف